Nowe podstawy programowe wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej wraz ze zmianami w ramowych planach nauczania dla publicznych szkół podstawowych – rozporządzenia podpisane

NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO I KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ

Harmonogram wdrażania zmian

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego będzie obowiązywać od 1 września 2026 r. wszystkie dzieci uczęszczające do ww. placówek.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej będzie wdrażana sukcesywnie, tj. począwszy od 1 września 2026 r. w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach szkoły podstawowej. Jednocześnie nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa będzie stosowana począwszy od 1 września 2027 r. w klasach VIII.

Podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej będzie obowiązywać od dnia 1 września 2026 r. wszystkie dzieci.

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego obejmuje cele wychowania przedszkolnego, zadania przedszkola, osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego oraz warunki i sposób realizacji.

Minimalizuje ona kontakt z narzędziami ekranowymi poprzez ograniczenie ich użycia przez nauczyciela wyłącznie do celów dydaktycznych, z priorytetem dla higieny cyfrowej wspierającej rozwój dziecka.

Nowością są doświadczenia edukacyjne, które wspierają rozwój osobisty, psychiczny, społeczny i fizyczny oraz budują poczucie sprawczości u dzieci. Mają one charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracy.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klasy I–III szkoły podstawowej (tj. w zakresie edukacji wczesnoszkolnej) ma charakter zintegrowany, skoncentrowany wokół kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych), kompetencji przekrojowych (rozwiązywanie problemów, współpraca i dbanie o innych, myślenie krytyczne oraz kreatywne, dbanie o siebie i kierowanie sobą) oraz sprawczości.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klas IV–VIII szkoły podstawowej obejmuje następujące przedmioty, tj.: język polski, język obcy nowożytny, drugi język obcy nowożytny, język łaciński, muzykę, plastykę, historię, edukację obywatelską, przyrodę, geografię, biologię, chemię, fizykę, matematykę, informatykę, zajęcia praktyczno-techniczne, wychowanie fizyczne, edukację dla bezpieczeństwa, edukację zdrowotną, etykę, język mniejszości narodowej lub etnicznej, język regionalny – język kaszubski.

Podstawa programowa w zakresie edukacji zdrowotnej i wychowania fizycznego zawarta w nowym rozporządzeniu pozostała niezmieniona w stosunku do tej, która obowiązuje już w szkole podstawowej od roku szkolnego 2025/2026.

W podstawie programowej dla szkoły podstawowej wskazano treści nauczania, które zostały przypisane do sześciu interdyscyplinarnych modułów tematycznych, tj.:

• moduł bezpieczeństwo i obrona;
• moduł medialny;
• moduł filozoficzny;
• moduł ekonomiczno-finansowy;
• moduł klimatyczny;
• moduł kultura.

Ponadto, w przypadku części przedmiotów zostały przewidziane również wymagania do wyboru, których celem jest wzbogacenie wiedzy uczniów – o tym, jakie wymaganie do wyboru jest realizowane w ramach danych zajęć edukacyjnych decyduje nauczyciel. Nie będą one obowiązywały na egzaminie ósmoklasisty.

Nowością są doświadczenia edukacyjne, które wspierają rozwój osobisty, psychiczny, społeczny i fizyczny oraz budują poczucie sprawczości u uczniów. Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracy.

Podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej

W nowej podstawie programowej zaproponowano odmienną od dotychczasowej hierarchię celów kształcenia oraz uzupełniono treści nauczania – wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności o szczególnie istotne treści z perspektywy funkcjonowania uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, tj. z zakresu edukacji zdrowotnej oraz edukacji społecznej. Dodatkowo rozszerzono treści w obszarze matematycznym i językowym, wyeksponowano treści związane z kształtowaniem postaw etycznych i społecznych oraz rozszerzono treści związane z rozwijaniem kompetencji cyfrowych uczniów.

Podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej została przygotowana z uwzględnieniem funkcjonalnego podejścia do edukacji, opartego na założeniach modelu biopsychospołecznego oraz wytycznych Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Kluczowym elementem tego podejścia jest odniesienie się do dziewięciu obszarów funkcjonowania określonych w Szkolnej Ocenie Funkcjonalnej. Stanowią one podstawę do planowania działań dydaktycznych i wychowawczych.

Ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej

Rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół wprowadza zmiany w ramowym planie nauczania dla publicznej szkoły podstawowej w zakresie:

• zwiększenia tygodniowego wymiaru godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych w ramach I etapu edukacyjnego (edukacji wczesnoszkolnej) z 20 do 21 godzin w celu zapewnienia realizacji nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie edukacji wczesnoszkolnej;
• realizacji nowego interdyscyplinarnego przedmiotu przyroda w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie;
• wprowadzenia nowego przedmiotu – edukacja obywatelska, który będzie realizowany w klasach VI i VII szkoły podstawowej w wymiarze po 1 godzinie tygodniowo i zastąpi obecnie nauczany w klasie VIII przedmiot wiedza o społeczeństwie;
• wprowadzenia nowego przedmiotu – zajęcia praktyczno-techniczne, które będą realizowane w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 2 godziny tygodniowo w każdej klasie i zastąpią obecnie nauczany przedmiot technika;
• wskazania, że w klasach IV–VI szkoły podstawowej zajęcia praktyczno-techniczne są zestawiane w tygodniowym rozkładzie zajęć w dwugodzinnych blokach, a zajęcia przyrody – w co najmniej dwugodzinnych blokach – w celu umożliwienia uczniom realizacji zadań i projektów, które wymagają większej ilości czasu;
• zwiększenia w klasach IV–VIII wymiaru godzin do dyspozycji dyrektora szkoły (z 4 do 6 godzin) oraz określenia możliwości przeznaczenia tych godzin również na zajęcia rozwijające kompetencje fundamentalne uczniów (językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe);
• wskazania przeznaczenia części godzin z wychowawcą w klasach IV–VIII szkoły podstawowej, tj. obowiązku przeznaczenia co najmniej 1 godziny ww. zajęć w miesiącu na rozwijanie u uczniów umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju i w czasie wojny;
• zrezygnowania – w przypadku szkół podstawowych – ze wskazywania obecnej tematyki zajęć z wychowawcą w związku z tym, że w nowej podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej uwzględniono tematykę, która powinna być obowiązkowo omawiana przez wychowawcę z uczniami na tych zajęciach;
• określenia obowiązku realizacji tygodnia projektowego w klasach IV–VIII szkoły podstawowej, z wyłączeniem szkoły podstawowej dla dorosłych, w każdym roku szkolnym – w celu rozwijania u uczniów praktycznych umiejętności, a także rozwijania umiejętności interpersonalnych, integrowania wiedzy z różnych przedmiotów i nauki współpracy. Realizacja projektów edukacyjnych, polegających na rozwiązaniu konkretnego problemu, umożliwi uczniom aktywne doświadczanie wiedzy, zamiast jej biernego przyswajania i przygotuje uczniów do lepszego funkcjonowania w zmieniającym się świecie.

Tydzień projektowy obowiązkowo organizuje się:

• w roku szkolnym 2027/2028 – w klasie IV i V szkoły podstawowej;
• w roku szkolnym 2028/2029 – w klasach IV–VI szkoły podstawowej;
• w roku szkolnym 2029/2030 – w klasach IV–VII szkoły podstawowej;
• od roku szkolnego 2030/2031 – w klasach IV–VIII szkoły podstawowej.

Tydzień projektowy może być organizowany również w roku szkolnym:

• 2026/2027 – w klasach IV–VIII szkoły podstawowej;
• 2027/2028 – w klasach VI–VIII szkoły podstawowej;
• 2028/2029 – w klasach VII i VIII szkoły podstawowej;
• 2029/2030 – w klasie VIII szkoły podstawowej.

Przygotowywany jest obecnie przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy poradnik dotyczący realizacji w szkołach tygodnia projektowego.

Ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym wyodrębnia sześć zajęć edukacyjnych (porozumiewanie się, edukacja środowiskowa, edukacja społeczna, edukacja osobista i zdrowotna, edukacja artystyczna oraz wychowanie fizyczne), zamiast obecnych czterech.

Powyższe zmiany obowiązują od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej.

Rozporządzenia zostały skierowane do publikacji w Dzienniku Ustaw, przewidywana publikacja ok. 20 marca br.