Szanowni Dyrektorzy, Nauczyciele, Rodzice i Uczniowie,
Rozpoczynamy nowy rok szkolny – czas pełen wyzwań, ale też ogromnych możliwości. Współczesna szkoła to nie tylko miejsce nauki, lecz także wspólnota, która daje młodym ludziom siłę do rozwoju i poczucie bezpieczeństwa. Wiemy, że w tym roku szczególnie wiele będzie od nas zależeć – wchodzą nowe rozwiązania, m.in. w zakresie edukacji zdrowotnej, a jednocześnie mierzymy się z realnymi problemami, takimi jak kondycja psychiczna nastolatków.
Nie jesteśmy jednak w tej pracy sami. Kluczowe jest to, abyśmy – nauczyciele, rodzice i uczniowie – działali razem. Właśnie dlatego na stronie Kuratorium Oświaty we Wrocławiu uruchomiliśmy specjalną sekcję, w której znajdą Państwo praktyczne materiały, scenariusze zajęć, kontakty do instytucji pomocowych i podpowiedzi, jak reagować w trudnych sytuacjach. To narzędzia, które można wykorzystać od razu – na lekcji wychowawczej, w rozmowie z rodzicem czy podczas pracy z klasą.
Z inicjatywy Wojewody Dolnośląskiej Anny Żabskiej powstał również zespół ds. standardów reagowania na mowę nienawiści w szkołach, który skupia specjalistów z zakresu psychiatrii, prawa i bezpieczeństwa. Naszym zadaniem jest szukanie dobrych praktyk, opracowywanie rozwiązań możliwych do szybkiego wdrożenia w szkołach i wspieranie społeczności szkolnych w codziennych wyzwaniach. Chcemy, aby szkoła nie musiała mierzyć się z tymi problemami sama. Jesteśmy otwarci na dialog i współpracę poprzez Kuratorium Oświaty.
Nowy rok szkolny to dobry moment, aby mocniej postawić na profilaktykę i wzajemne wsparcie. Uczmy młodych ludzi, jak rozpoznawać kryzysy emocjonalne, jak odróżniać konflikt od przemocy, jak korzystać z Internetu w sposób odpowiedzialny. To konkretne działania, które realnie wpływają na bezpieczeństwo i atmosferę w szkole.
Wierzymy, że razem – nauczyciele, rodzice i uczniowie – możemy budować szkołę opartą na zaufaniu, szacunku i solidarności. To nie tylko słowa – to nasza wspólna praca na co dzień. Zachęcamy, aby korzystać z dostępnych materiałów, a w razie potrzeby sięgać po pomoc – czy to w ramach telefonu zaufania 116 123, telefonu Rzecznika Praw Dziecka 800 12 12 12, czy lokalnych instytucji wsparcia.
Życzymy wszystkim energii, odwagi i siły na ten rok szkolny. Tylko razem możemy stworzyć środowisko, w którym każde dziecko będzie miało szansę rozwijać się w poczuciu bezpieczeństwa i godności.
Materiały, raporty i organizacje wspierające edukację:
Narodowy Fundusz – Ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży: https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/informacje-o-swiadczeniach/ochrony-zdrowia-psychicznego-dzieci-i-mlodziezy/
Publikacje i materiały filmowe wypracowane w projekcie „Opracowanie modelu funkcjonowania SCWEW” oraz zweryfikowanymi przez 23. SCWEWy w ramach realizacji projektu „Pilotażowe wdrożenie modelu SCWEW”: https://ore.edu.pl/2024/07/materialy-do-pobrania-4/
- Raport Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa – Internet dzieci. 2025
https://cyfroweobywatelstwo.pl/internetdzieci/ - Raport SWPS – Obraz Bullyingu w szkołach ponadpodstawowych:
https://swps.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/37018-co-naprawde-wiemy-o-przemocy-rowiesniczej-w-polskich-szkolach-raport-obraz-bullyingu-w-szkolach-ponadpodstawowych - Raport Fundacji Unaweza „Młode Głowy” z 2023 roku dotyczący badania zdrowia psychicznego: https://mlodeglowy.pl/wp-content/uploads/2023/04/MLODE-GLOWY.-Otwarcie-o-zdrowiu-psychicznym_-Raport-final.pdf
- Raport z ogólnopolskiego badania dobrostanu zawodowego nauczycieli, przeprowadzonego przez Librus we współpracy z dr. Mateuszem Paligą: https://files.librus.pl/art/23/03/4/Raport_SKROCONY_dobrostan_zawodowy_nauczycieli_Librus_marzec2023.pdf
- Raport Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę – Dzieci się liczą 2022: https://fdds.pl/co-robimy/raporty-z-badan/2022/dzieci-sie-licza-2022.html
- Badanie Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę – Wpływ korzystania z social mediów na postrzeganie swojego ciała przez nastolatków, 2021, online: https://fdds.pl/co-robimy/raporty-z-badan/2021-2/wplyw-korzystania-z-social-mediow-na-postrzeganie-swojego-ciala-przez-nastolatki-kow.html
- Ogólnopolskie badanie jakości życia dzieci i młodzieży w Polsce, 2022: https://brpd.gov.pl/ogolnopolskie-badanie-jakosc-zycia-dzieci-i-mlodziezy/
- NASK, Nastolatki 3.0, 2021: https://www.nask.pl/pl/raporty/raporty/4295,RAPORT-Z-BADAN-NASTOLATKI-30-2021.html
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom & CBOS, Młodzież 2021: https://www.kbpn.gov.pl/portal?id=15&res_id=13361959
- Centrum Edukacji Obywatelskiej, Szkoła ponownie czy szkoła od nowa?, 2021: https://ceo.org.pl/wp-content/uploads/2022/07/szkola_ponownie_czy_szkola_od_nowa_publikacja_centrum_edukacji_obywatelskiej_czerwiec2021.pdf
- IZABELA JUSZKIEWICZ i MALWINA SOCHA, Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w przedszkolu/szkole w sytuacji kryzysowej (z uwzględnieniem zaburzeń zachowania w tym zachowań agresywnych/autoagresywnych, niepełnosprawności intelektualnej oraz autyzmu), wyd. ORE 2022: https://ore.edu.pl/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=69810
- Joanna Węgrzynowska, Profilaktyka agresji i przemocy rówieśniczej w klasie, wyd. ORE 2021 : https://pppp.bialystok.pl/wp-content/uploads/2024/08/Profilaktyka-agresji-i-przemocy-rowiesniczej-w-klasie-1.pdf
- Renata Szredzińska – Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży: https://fdds.pl/_Resources/Persistent/4/b/2/8/4b284d3df9b1087f1d2d0c9724538c9c6f24bf6e/Dzieci%20si%C4%99%20licz%C4%85%202022%20-%20Zdrowie%20psychiczne%20dzieci%20i%20m%C5%82odzie%C5%BCy.pdf
Fundacja dajemy dzieciom siłę
https://fdds.pl/
Fundacja dajemy dzieciom szansę
https://dajemy-szanse.pl/
Kodeks wrażliwości w mediach społecznościowych
https://fundacjazdrowegopostepu.com/kodeks-wra-liwo-ci
Szkoła Przyjazna Prawom Człowieka.
Jak przeciwdziałać wykluczeniu i przemocy w szkole?
https://um.warszawa.pl/waw/wcies/geneza-programu-sppc
System RESQL – narzędzie do rozwiązywania problemów z bullyingiem
– przemocą rówieśniczą w szkole: https://resql.pl/
Ministerstwo Edukacji Narodowej – programy i projekty, w tym m.in.:
- Kto Ty jesteś – Polak mały? https://www.gov.pl/web/edukacja/kto-ty-jestes–polak-maly
- Podróże z klasą: https://www.gov.pl/web/edukacja/podroze-z-klasa
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom – strona poświęcona rekomendowanym programom promocji zdrowia psychicznego i profilaktyki zachowań ryzykownych dzieci i młodzieży: https://programyrekomendowane.pl/
- Wsparcie poradni psychologiczno – pedagogicznych w ramach projektu „Przygotowanie kompleksowego wsparcia poradni psychologiczno – pedagogicznych” i konkurs grantowy. Projekt jest kontynuacją działań rozpoczętych projektem innowacyjno – wdrożeniowym w zakresie oceny funkcjonalnej polegający na badaniu i opracowaniu modelowych rozwiązań na rzecz świadczonego lokalnie międzysektorowego wsparcia dla dzieci, uczniów i rodzin na podstawie metodyki oceny funkcjonalnej z wykorzystaniem Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania Niepełnosprawności i Zdrowia – ICF – MWM – Model wsparcia międzysektorowego: https://mwm.us.edu.pl/
Realizowane są również inne projekty:
- Projekt IT: Przygotowanie systemu informatycznego wspierającego poradnictwo psychologiczno – pedagogiczne: https://cie.gov.pl/projekty/przygotowanie-systemu-informatycznego-wspierajacego-poradnictwo-psychologiczno-pedagogiczne/
- Projekt IBE: Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży https://www.ibe.edu.pl/pl/opis-wspieranie-dostepnosci-edukacji-dla-dzieci-i-mlodziezy
- Projekt ORE: Rozwój sieci SCWEW: https://ore.edu.pl/2024/09/pierwszy-krok-do-utworzenia-sieci-285-scwew/, konkurs grantowy dla poradni psychologiczno – pedagogicznych, w ramach którego poradnie będą mogły uzyskać wsparcie finansowe na wdrażanie przygotowanych zmian: https://ore.edu.pl/2025/08/dzialania-upowszechniajace-iii-edycje-konkursu-grantowego-harmonogram/
- Organizowanie kursów START na temat znaczenia zarządzania zmianą i kultury organizacyjnej; Przeprowadzenie warsztatów diagnostyczno-walidacyjnych w grupach fokusowych; Opracowanie koncepcji kompleksowego wsparcia poradni psychologiczno-pedagogicznych i edukacja liderów zmiany w tym zakresie; Opracowanie materiałów szkoleniowych, które zostaną̨ wykorzystane przez trenerów wybranych w projekcie konkursowym podczas pracy z poradniami wraz z przeprowadzeniem warsztatów dla trenerów: pilotażowe zastosowanie narzędzi diagnozy kultury organizacyjnej i organizacji pracy PPP w celu identyfikacji zakresu zmian niezbędnych do uzyskania stanu wdrożenia koncepcji, przetestowana zostanie użyteczność narzędzi diagnostycznych oraz apikalność ww. koncepcji: https://fersdlaporadni.sgh.waw.pl/
Badania i opracowania NIK związane z kształceniem specjalnym:
- Podopieczni młodzieżowych ośrodków wychowawczych nieprzygotowani do samodzielnego życia – publikacja z dnia 5 maja 2022 r. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/mlodziezowe-osrodki-wychowawcze.html
- NIK o kształceniu w szkołach specjalnych – publikacja z dnia 28 stycznia 2021 r. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-ksztalceniu-w-szkolach-specjalnych.html
- Dzieci cudzoziemców w polskich szkołach – publikacja z dnia 5 marca 2024 r. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/ksztalcenie-dzieci-cudzoziemcow.html
- Ośrodek Rozwoju Edukacji: Edukacja włączająca w perspektywie i zadaniach samorządu terytorialnego – publikacja z dnia 5 września 2023 r. – https://ore.edu.pl/2023/09/edukacja-wlaczajaca-w-perspektywie-i-zadaniach-samorzadu-terytorialnego-publikacja/
- Ocena dostępności i jakości wsparcia psychologiczno-pedagogicznego w szkołach, w tym współpracy z poradniami, np.: Podsumowanie wyników ankiety skierowanej do poradni psychologiczno – pedagogicznych z województwa dolnośląskiego wraz z wnioskami (opracowanie na potrzeby MEN); popularyzowanie wykorzystania w pracy nauczycieli i specjalistów zatrudnionych w szkołach narzędzi diagnostycznych wspierających proces identyfikacji potrzeb uczniów (np. TROS-KA: https://ore.edu.pl/2018/10/troska/, Objawy-Kompetencje-Cechy: https://www.gov.pl/attachment/5f01e869-92e8-4d5b-bcbd-541540fe69e2, Kompleksowa Analiza Procesów Poznawczych: https://ibe.edu.pl/pl/kapp-opis-projektu ) oraz narzędzia do badań przesiewowych (Skrining Rozwojowy Małego Dziecka i Kwestionariusz Szkolnej Oceny Funkcjonalnej: https://mwm.us.edu.pl/wp-content/uploads/2022/10/Skrining-rozwoju-dziecka_Arkusz_-6-lat.pdf ).
Koordynator do spraw mediacji w sytuacjach konfliktowych w szkołach i placówkach: https://www.kuratorium.wroclaw.pl/dolnoslaska-kurator-oswiaty-powolala-koordynatora-do-spraw-mediacji-w-sytuacjach-konfliktowych-w-szkolach-i-placowkach/
























